Технологияның алдыңғы шебіндегі еңбек:
ЖИ-дің фриланс жұмысына әсері

Фрилансерлер нарықтағы өзгерістерді әр жаңа тапсырыстан байқайды: клиент басқа қызметті қажет етеді, жаңа дағдыны талап етеді немесе жоба ауқымын кеңейтеді. Upwork-пен бірлескен жаңа зерттеуіміз ЖИ дәуіріндегі осы өзгерістердің алғашқы көрінісін ұсынады. Кейбір үйреншікті қызметтердің нарықтағы үлесі азайып келеді. Ал ЖИ-ге қатысты жобалар түрлі қабілеттерді ұштастырып, көбірек қаржы мен жұмыс сағатын қажет етеді.

Бұл өзгерістердің маңызы зор. Upwork-тің 2026 жылғы «Болашақ жұмыс күші индексі»⁠(жаңа терезеде ашылады) АҚШ-тағы білікті зияткерлік еңбек мамандарының 38%-ы фриланспен айналысатынын анықтады. Оның алдыңғы жылдық зерттеуінің⁠(жаңа терезеде ашылады) бағалауы бойынша, зияткерлік еңбекпен айналысатын фрилансерлер 2024 жылы АҚШ-та 1,5 триллион доллар табыс тапқан. Бұл бағалаулар тек Upwork платформасымен шектелмейді.

Фриланс жұмысы өзгерістерді жалпы экономикадағы жұмыспен қамту статистикасынан ертерек көрсетуі мүмкін. Келісімшарттар көбіне қысқа мерзімге жасалады, ал клиенттер әр хабарландыруда талаптарын өзгерте алады. Осы өзгерістердің түпкі себептерін түсіну үшін клиенттер мен фрилансерлерді байланыстыратын Upwork онлайн платформасымен бірлесіп, ондағы сұраныстарды адамдардың тікелей ChatGPT көмегімен атқаратын істерімен салыстыра зерттедік.

Екі платформадағы жұмыс түрлерінің арақатынасы әртүрлі болды. ChatGPT қолдануда мәтін жазудың үлесі әлдеқайда жоғары болса, Upwork хабарландыруларында фрилансерлерге берілетін тапсырыстардың көбірек үлесі бейне мен анимацияға тиесілі болды. 

Төменде екі платформадағы тапсырмалар ауқымы көрсетілген. 

ChatGPT‑де салыстырмалы түрде жиі орындалатын көптеген қызмет түрінің Upwork-тағы үлесі азайса, сирек орындалатындарының үлесі артты. Талданған 63 жұмыс санатының 43-інде осы үрдіс байқалды. 

Қалған 20 жұмыс санатында керісінше болды. Фрилансқа сұраныстың өзгеруін тек ChatGPT қолданысымен түсіндіруге болмайды.

Бұл салыстыру ЖИ көмектесе алатын барлық тапсырмаларды емес, адамдардың ChatGPT‑ді қазіргі кезде қалай қолданатынын ғана көрсетеді. OpenAI мүмкіндіктер мен олардың нақты қолданылуы арасындағы осы алшақтықты «толық пайдаланылмаған әлеует» деп атайды.

2025 жылдың соңына қарай клиенттер ЖИ қолдануды талап ететін жұмыс түрлері едәуір көбейіп, әртараптанды. Клиенттер чат-бот әзірлеу, бейне жасау, маркетингті автоматтандыру және қолданбаларды біріктіру сияқты тапсырмаларда ЖИ қолданатын фрилансерлерді іздеді. 

Жекелеген жобаларда басқа жұмыстармен қатар ЖИ-мен жұмыс істеу дағдылары да жиі талап етілді. ЖИ-ге қатысты хабарландырулардағы тапсырмалар саны басқа хабарландырулармен шамалас болды, бірақ оларда бұрынғы жұмыстарда сирек қатар кездескен тапсырмалар жиірек ұштастырылды.

Кейбір клиенттер бір хабарландыруда ЖИ көмегімен бейне жасауды, монтаждауды және қозғалысты графика әзірлеуді сұрады. Фрилансер дайын бейнені ұсыну үшін осы дағдыларды ұштастыруы керек болды.

2023 жылдың басынан 2025 жылдың соңына дейін ЖИ-ге қатысты хабарландырулардағы тапсырмалардың алуандығы 45%-ға артты. Бұл бірдей жиілікпен кездесетін тапсырмалар санының шамамен 15-тен 21-ге өсуімен тең.

ЖИ-ге қатысты және басқа жұмыстар үшін көрсетілген сағаттық ақы шамалас болғанымен, ЖИ-ге қатысты жобалардың бекітілген баға бойынша бюджеті үлкенірек әрі жұмыс сағаты көбірек болды. Бұл үрдіс бюджеттің үлкен болуы ішінара жұмыс ауқымының кеңдігімен байланысты болуы мүмкін екенін көрсетеді.

ЖИ-дің еңбекке әсерін жұмыспен қамту статистикасынан байқау қиын болуы мүмкін. Бұған дейінгі «Жұмыс әлемінің алдыңғы шебінде»топтамасындағы зерттеулерімізде атап өткеніміздей, бұл әсер алдымен адамдардың атқаратын жұмыстарынан байқалуы мүмкін. 

Фриланс жобалары тез ауысып отыратындықтан, клиенттердің қажеттілігі өзгерген сайын хабарландырулар да үнемі жаңарып тұрады. Ал компания ішіндегі жұмыс өзгерсе де, бұл өзгеріс жаңа жұмыс хабарландыруында көрінбеуі мүмкін. ChatGPT деректерімен бірге бұл хабарландырулар адамдардың қандай істерді тікелей ЖИ көмегімен атқаратынын, қайсысына фрилансер жалдайтынын және ЖИ-ге қатысты жобалардың басқа жұмыстардан қалай ерекшеленетінін ерте байқауға мүмкіндік береді.

Зерттеу нәтижелері ЖИ фрилансерлердің еңбегін жай ғана алмастырып жатыр деген қорытынды жасауға негіз бермейді. ChatGPT‑де жиі орындалатын кейбір қызмет түрлерінің Upwork-тағы үлесі азайғанымен, мұндай үрдіс барлық санатта бірдей байқалған жоқ. ЖИ-ге қатысты жұмыстар алуан түрлі қызметті қамтыды, тапсырмалар бұрын сирек кездескен тәсілдермен біріктірілді, ал бекітілген баға бойынша бюджеттері мен жұмыс сағаттары көбірек болды. Жалпы алғанда, бұл заңдылықтар ЖИ клиенттердің фрилансерлерден қандай қызмет күтетінін және жобаларды қалай құрастыратынын өзгертіп жатуы мүмкін екенін көрсетеді.

OpenAI экономикалық зерттеулер тобы «Технологияның алдыңғы шебіндегі еңбек» топтамасында ЖИ-дің жұмысты қалай өзгертіп жатқанын нақты уақыт режимінде зерттейді.