Аустралия университеттері ЖИ-ді еркін меңгерген түлектер даярлауда

Бүгінгі студенттер дипломдарын алып үлгермей жатып, Австралияның болашақ жұмыс күшінің келбеті қалыптасып жатыр. Университеттерде студенттер ЖИ көмегімен идеяларды зерттеп, көмекшілер құрып, тұжырымдамаларды жұмыс істейтін прототиптерге айналдырып жатыр. Олар кейін ғылыми зерттеулерде, қалыптасқан салаларда және өз кәсіптерінде қолданатын дағдыларды игере бастады.

Осы өзгерісті ескерген Австралия университеттері, соның ішінде Сиднейдегі Жаңа Оңтүстік Уэльс университеті (UNSW), Сидней университеті, Ла Троб университеті және Аделаида университеті студенттері мен қызметкерлеріне озық ЖИ құралдарын ұсыну үшін OpenAI компаниясымен ынтымақтастық орнатып жатыр.

Студенттер, оқытушылар және IT топтары ЖИ-ді клиникалық симуляцияларда, роботтардың көмегімен мұғалім даярлауда және кәсіби салаға жол ашатын студенттік жобаларда қолданып жатыр. Сонымен қатар университеттер оқу мен бағалау барысында ЖИ-ді қай жерде және қалай қолдануға болатынын айқындайтын ережелер әзірлеуде. Бұл студенттерге практикалық дағдыларды меңгеріп қана қоймай, қай кезде өз пайымына сүйену керегін түсінуге көмектеседі. Оқытушылар, жұмыс берушілер және сала мамандары үшін бұл мысалдар ЖИ қолдауымен оқытуды ұйымдастыру, ЖИ қолдануға қатысты нақты талаптар белгілеу және австралиялықтарды ЖИ қолданылатын жұмыс ортасына дайындау жөніндегі практикалық тәжірибе бола алады.

OpenAI тапсырысымен жүргізілген жаңа зерттеу¹ студенттердің өз университеттерінен не күтетінін, соның ішінде ЖИ-ге қол жеткізуге деген сұранысының артып келе жатқанын көрсетеді. Австралия университеттерінің 1000-нан астам студенті қатысқан сауалнамада 81%-ы ЖИ-ді аптасына бірнеше рет қолданатынын айтқан. Олардың үштен біріне жуығы (33%) оны күніне бірнеше рет пайдаланады. Төрттен бірінен астамы (28%) оқуын, жұмысын немесе жеке өмірін ұйымдастыруға көмектесетін ЖИ агентін не көмекшісін жасап үлгерген. Әр бес студенттің төртеуі (79%) университеті нақты жобаларда озық ЖИ құралдарын қолдануға көбірек мүмкіндік бергенін қалайды. Дәл осынша студент ЖИ-ді денсаулық сақтау, климат, ғылым немесе киберқауіпсіздік мәселелерін шешуге қолдануға қызығушылық танытады.

Студенттер бұл тәжірибені болашаққа дайындық деп те біледі. Алпыс пайыздан астамы (61%) таңдаған мамандығында табысқа жету үшін ЖИ дағдылары қажет болады деп санайды. Ал 65%-ы бұл дағдылар Австралия түлектеріне әлемдік еңбек нарығында артықшылық береді деп сенеді. Кәсіпкерлікке деген ұмтылыс та бар. Сауалнамаға қатысқан студенттердің төрттен үшінен астамы (76%) компания ашуға немесе өз бетінше жұмыс істеуге қызығатынын айтқан. Ал үштен екісінен астамы (68%) ЖИ кәсіп бастауды жеңілдетеді деп санайды.

Жоғары білім беру жүйесінің алдында студенттердің бүгінгі қажеттіліктеріне қалай жауап беру керек деген сұрақ тұр. Озық құралдарға қол жеткізу — алғашқы қадам ғана. Ал студенттерге оларды байыппен пайымдап, пәндік білім мен практикалық тәжірибеге сүйене отырып қолдануды үйрету оларды еңбек жолында ЖИ пайдалануға дайындайды.

UNSW университетінің OpenAI компаниясымен ынтымақтастығын кеңейтуі — университеттердің осы қажеттілікке жауап беру жолдарының бірі. Университет ChatGPT Edu қызметін 80 000-нан астам студент пен қызметкерге ұсынуда. Барлық студентті қамтуды көздеп, қолжетімділікті кезең-кезеңімен кеңейтіп жатыр.

UNSW мен OpenAI білім беру бағдарламалары мен курстарына генеративті ЖИ негіздерін және Codex құралын енгізуді жоспарлап отыр. Студенттерге хакатондар мен салалық жобаларда ЖИ қолдануға мүмкіндік беріледі. Ынтымақтастық студенттерге тағылымдамаларға, түлектерге арналған жұмыс орындарына және стартап қауымдастықтарына жол ашуды да көздейді.

UNSW университетінің IT магистранты Налин Айер еңбек нарығына қатысты мәселені анық жеткізді: «Салаға не қажет екенін және ЖИ-дің бұл қажеттілікті өтеуде қандай рөл атқаратынын түсіну маңызды».

Сидней университетінің OpenAI компаниясымен ынтымақтастығы да бүкіл оқу орнында практикалық дағдыларды дамытуға бағытталған. Оның аясында студенттер мен қызметкерлерге ChatGPT Edu қызметіне қолжетімділік беріліп, оқыту мен нұсқаулық түрінде қолдау көрсетіледі. Қызмет кезең-кезеңімен енгізіледі: сынақтан кейін, 2027 жылдың бірінші семестрінде барлық студентке қолжетімді ету жоспарланған. Университет сондай-ақ тұрақты дамуды зерттеп, ілгерілету үшін 1 миллион доллар көлемінде ЖИ көмегімен тұрақты дамуды зерттеу және инновациялар қорын құрып жатыр.

Ла Троб университеті кең қолжетімділікті ЖИ-ді бүкіл оқу бағдарламасына енгізу мақсатымен ұштастырып отыр. Қазірдің өзінде барлық 3500 қызметкер ChatGPT Edu қызметін пайдалана алады. Ал 2027 жылдың бірінші тоқсанында университеттегі 45 000 студент пен қызметкердің бәрін қамту жоспарланған. Осы бағыттағы бастамаларға 2027 жылы алғашқы студенттерін қабылдайтын Австралиядағы тұңғыш ЖИ инженериясы бакалавриаты (Honours) және елдегі алғашқы ЖИ бойынша MBA бағдарламасы кіреді.

ЖИ-ге басымдық беру стратегиясы аясында Ла Троб университеті Австралияда алғаш рет ЖИ жөніндегі проректор әрі ЖИ жөніндегі бас директор лауазымына Фил Лауфенбергті тағайындады. Ол университеттің білім беру, зерттеу және күнделікті қызмет салаларындағы ЖИ қолдану бағытына жетекшілік етеді.

Бұл бастамалар сауалнама анық көрсеткен жағдайға жауап береді: студенттер ЖИ-ді қазірдің өзінде сынап жүр. Бірақ университет көлеміндегі қолжетімділік пен қолдау бәріне — қай мамандықта оқитынына және жеке қандай құралдарды сатып алуға шамасы жететініне қарамастан — дағдыларын дамытуға тең мүмкіндік береді.

Ла Троб университетіндегі ең қызықты жобалардың кейбірі қарапайым сұрақтан басталады: оқу барысында практикалық тәжірибені жетілдіру үшін ЖИ-ді қалай қолдануға болады?

Парамедицина бағдарламасының жетекшісі, доктор Кэмерон Андерсон ChatGPT көмегімен түрлі практикалық жаттығулар әзірлеп, оларды университеттің оқытуды басқару жүйесі арқылы ұсынады. Бұл жаттығуларда студенттер ЭКГ нәтижесін түсіндіреді, инфаркт болуы мүмкін жағдайды бағалайды немесе жаппай зардап шегу оқиғасынан кейін пациенттерді шұғылдық деңгейіне қарай сұрыптайды. ЖИ сабақта алған білімді бекітетін және тексеретін симуляциялар жасауға көмектеседі.

Ла Троб университетінің Педагогика мектебі деканының зерттеу және саламен байланыс жөніндегі орынбасары, профессор Терез Кин болашақ мұғалімдерге ата-аналарға кері байланыс беруді үйрету үшін Fletch атты әлеуметтік роботты қолданады. Microsoft Azure платформасында орналастырылған OpenAI үлкен тілдік модельдерімен жұмыс істейтін Fletch сөзбен, бет әлпетімен және бас қимылымен жауап береді.

Профессор Киннің тобы аса тәжірибелі педагогтермен сұхбат негізінде шынайы өмірге жақын сценарийлер әзірледі. Ең маңыздысы, Fletch болашақ мұғалімдерге ата-аналармен әңгіме жанжалға ұласатын жағдайларды пысықтауға мүмкіндік береді. Осылайша олар көптеген мұғалімге қиындық тудыратын салада негізгі дағдыларын дамытады.

Ла Троб университеті ЖИ-ді көбірек курсқа және күнделікті жұмысына енгізіп жатыр. Университет OpenAI компаниясының Codex және ChatGPT Жұмыс агенттік құралдарын бүкіл мекемеге қолжетімді етті. Оның оқу анықтамалығында «Стартаптарға арналған вайб-кодтау» және «Агенттік ЖИ негізіндегі бағдарламалық инженерия» (2027 жылдан бастап) курстары көрсетілген.

Университеттің ЖИ бизнес студиясы практикалық оқытуды бизнес ортасына шығарады. Оның мақсаты — 2028 жылға қарай 1000-нан астам студентке кеңесші және клиентпен тікелей жұмыс істейтін инженер ретінде тәжірибе жинауға мүмкіндік беру. Олар ChatGPT Edu мен Codex көмегімен шағын және орта кәсіпорындарға ЖИ енгізуге жәрдемдеседі. Бұл түлектердің дағдыларын бизнестің қажеттіліктерімен ұштастырады.

ЖИ-ді осындай ауқымда енгізу сырт көзге көрінбейтін тұрақты жұмысты талап етеді. Ла Троб университетінің мәліметінше, ЖИ ондаған нақты міндетте қолданылып жатыр, жүздеген адам оқытылған, ал белсенді пайдаланушылар саны ай сайын 10%-ға өсуде. Қатысушылар көбейген сайын университет қауіпсіз қолжетімділік пен токен шығындарын басқарып отырады. «ChatGPT пен Codex жүйелерді әзірлеудің және инновациялар жасаудың бастапқы кезеңдерін айлардан апталарға дейін қысқартуға көмектесті. Ең маңыздысы, қызметкерлер мен студенттердің бірлесе жобалауына үдерістің өз ішінде мүмкіндік берді», — деді Лауфенберг.

Күрделі бірігу нәтижесінде жаңадан құрылған Аделаида университетінде ЖИ-ді қауіпсіз, бақылауға болатын әрі ауқымын кеңейтуге қолайлы түрде қолдануды әуел бастан енгізуге мүмкіндік бар. Аустралияда бір буын ауысқанша уақыт ішінде алғаш ашылған бұл жаңа ірі университет зерттеушілердің, студенттер мен қызметкерлердің OpenAI API интерфейсін қолданудағы бұрыннан бар тәжірибесіне сүйенеді.

Аделаида университеті — жоғары білім беру саласында рұқсат етілген қорғаныс жұмыстары үшін OpenAI Daybreak Blue құралын алғашқылардың бірі болып қолданған мекеме. Ол киберқорғанысқа қажетті маңызды мүмкіндіктерді, соның ішінде осалдықтарды анықтау, код қауіпсіздігін тексеру, зиянды бағдарламаларды талдау, инциденттерге әрекет ету және түзетулерді тексеруді қамтамасыз етеді.

Университеттер студенттердің ЖИ-ді қашан қолдана алатынын және қашан өз білімін көрсетуі керегін де нақты айқындап жатыр.

UNSW бағалауға арналған «Болады, болмайды, міндетті» қағидатын енгізді. Оқу мақсатына қарай оқытушы ЖИ қолдануға рұқсат берілетінін, тыйым салынатынын немесе оның міндетті екенін белгілей алады. Бұл студенттерге өз саласына қажетті іргелі білімін көрсете отырып, ЖИ-ді орынды қолдануға машықтануға мүмкіндік береді.

Сидней университеті ЖИ енгізуді оны жауапкершілікпен қолдану ережелерімен және тиісті бағалау тәсілімен ұштастыруда. Бұл тәсіл студенттердің алдымен бақылаудағы жағдайда өз қабілетін, содан кейін ашық форматтағы бағалау тапсырмаларында ЖИ-ді тиімді қолдана алатынын көрсетуін қамтамасыз етеді.

Ла Троб университеті қолжетімділікті кеңейтумен қатар, практикалық нұсқаулықтар да ұсынады. Университет кітапханасы барлық студентке арналған «ЖИ-ді жауапкершілікпен және қауіпсіз пайдалану» атты тегін оқу модульдерін әзірледі. Ал 2027 жылдың бірінші семестрінде бірінші курстың басымдық берілген 50 пәніне ЖИ дағдыларын дамыту енгізілмек. Педагогика, құқық және денсаулық сақтау салаларына бейімделген модульдер ЖИ сауаттылығын кәсіби жауапкершілікпен ұштастырады. Семинарлар мен оқу-әдістемелік материалдар оқытушыларға оқу тапсырмалары мен бағалау жұмыстарын әзірлеуге көмектеседі.

Студенттер ЖИ дағдыларын қазірдің өзінде мансап үшін қажетті әрі өзгелерден озық болуға мүмкіндік беретін қабілет деп санайды. ChatGPT қолжетімділігін кеңейтіп, ЖИ-ді күнделікті оқытуға енгізу арқылы Австралия университеттері осы ұмтылысты практикалық тәжірибеге айналдыруға көмектесіп жатыр. Мақсат — ЖИ арқылы білім алып, жаңа дүниелер жасап, мәселелерді шеше алатын түлектер даярлау. Олар еңбек жолын бастағанда осы дағдыларды сенімді қолдануға жеткілікті пәндік білім мен пайымдау қабілетіне ие болуы керек.