Моделирање на промените во работните места со ВИ
Повеќето дискусии за ВИ и вработувањето почнуваат со едноставно прашање: Кои работи може да ги извршува ВИ?
Тоа е важно прашање, но не е доволно за да се предвиди што ќе се случи со работниците. Технологијата може да извршува многу задачи во рамките на едно занимање без да го укине самото занимање. За тоа може да има повеќе причини. Луѓето може да останат неопходни во одредени улоги бидејќи клиентите сакаат човечка интеракција, институциите бараат човек да сноси одговорност или работата бара физичко присуство и расудување. Или пониските трошоци може толку да ја зголемат побарувачката што вработеноста во една дејност ќе расте наместо да се намалува, дури и кога ВИ ги прави работниците попродуктивни.
Рамката на OpenAI за транзиција на работните места под влијание на ВИ нуди нов начин на разгледување на овие можности. Наместо техничката изложеност на ВИ да ја смета за прогноза за губење работни места, рамката поставува три прашања:
Може ли ВИ да извршува значителен дел од задачите во занимањето?
Дали човекот сè уште има клучна улога во извршувањето, надзорот или преземањето одговорност за работата?
Ако ВИ ги намали трошоците за услугата, дали побарувачката ќе порасне доволно за да го апсорбира растот на продуктивноста?
Применета врз 921 занимање што опфаќаат околу 148 милиони работни места во САД, рамката дава поразновидна слика за транзицијата на пазарот на трудот. Околу 18 проценти од работните места се соочуваат со релативно висок ризик од автоматизација, 24 проценти веројатно ќе се реорганизираат, 12 проценти би можеле да растат со ВИ, а 46 проценти покажуваат помали непосредни промени.
Овие категории не се предвидувања дека одреден процент од работните места ќе исчезнат. Тие покажуваат каде најпрво може да се појават различни видови промени.
Работни места со повисок ризик од автоматизација: Тука би можеле да спаѓаат занимања како оператори за внес на податоци, телефонски продавачи, коректори и некои книговодствени или административни позиции. Голем дел од работата се состои од обработка, проверка или пренесување стандардизирани информации — задачи што ВИ сè повеќе може да ги извршува без човек директно да ја обезбедува крајната услуга. Побарувачката за овие активности можеби нема да порасне доволно за да го надомести добиениот раст на продуктивноста.
Овие работни места треба внимателно да се следат, особено кога се географски концентрирани или работниците имаат ограничени можности за премин во сродни улоги. Но дури и тука, техничките способности не водат автоматски или веднаш до губење работни места. Работодавачите сепак треба да ги преосмислат работните процеси, да ја интегрираат ВИ со постојните системи, да управуваат со грешките и регулаторните ризици и да утврдат дали автоматизацијата навистина е поевтина од задржувањето на вработените.
Работни места што ќе се реорганизираат: Втората, поголема група веројатно ќе се реорганизира наместо да исчезне. Можни примери се адвокатите, сметководителите, развивачите на софтвер, финансиските аналитичари и наставниците. ВИ веќе може да составува нацрти на договори, да сумира докази, да подготвува финансиски анализи, да пишува код и да создава наставни материјали. Но на клиентите и институциите сè уште им требаат луѓе што ќе расудуваат, ќе преземаат одговорност за одлуките, ќе ги разбираат невообичаените случаи и ќе градат односи со колегите, учениците или клиентите.
ВИ може да му овозможи на секој адвокат да прегледува повеќе документи, на секој развивач да создава повеќе код или на секој наставник да подготвува повеќе индивидуално приспособени материјали. Тоа би можело да го намали обемот на труд потребен за некои активности, но самите занимања и натаму остануваат суштински човечки. Клучното прашање станува како се преобликуваат работните места: кои задачи ѝ се доверуваат на ВИ, кои остануваат кај работниците и дали почетните позиции и кариерниот развој и натаму нудат можности за учење.
Работни места што растат со ВИ: Тука спаѓаат работни места каде што ВИ може да ги намали трошоците доволно за да создаде поголема побарувачка. Примери се приватните наставници, советниците за ментално здравје, личните финансиски советници и дел од здравствените работници. Овие услуги моментално се скапи или тешко достапни за многу луѓе. Во овие области, поголемата продуктивност не значи нужно помалку работници. Поевтините приватни часови би можеле да поттикнат повеќе семејства да ги користат. Поевтиното финансиско советување би можело да им овозможи персонализирани насоки на домаќинствата што моментално не можат да си дозволат советник. Лекарите што користат поддршка од ВИ би можеле да обезбедат повеќе контролни прегледи и континуирана грижа. Ако побарувачката порасне доволно, вкупната вработеност би можела да се зголеми дури и кога секој работник станува попродуктивен.
Работни места со помали непосредни промени: Тука спаѓаат многу работни места чии главни задачи остануваат физички и мора да се извршуваат на одредено место, како електричари, водоинсталатери, покривачи, градежни работници и многу угостителски работници. ВИ сепак може да помага со распоредот, пресметките, обуката, залихите или комуникацијата со клиентите, но моментално не може да постави електрична инсталација, да поправи цевка, да замени покрив или да подготви и послужи оброк.
ВИ ќе влијае и врз овие занимања. Нивните административни и раководни задачи може да се променат, а напредокот во роботиката со текот на времето би можел да ја прошири автоматизацијата. Но засега, нивната основна работа е релативно малку изложена на јазично базирана ВИ, што ја намалува веројатноста за големи промени во блиска иднина.
Првите ефекти од ВИ веројатно ќе се забележат преку промени во задачите, работните процеси и потребните вештини, пред да се појават како целосно исчезнување на занимања. Всушност, ВИ веќе се користи повеќе во занимањата за кои е утврдено дека се соочуваат со поголем ризик од автоматизација. Употребата на ChatGPT е приближно трипати позастапена во најризичните занимања отколку кај работната сила во целина.
Сепак, неодамнешните промени во невработеноста не се совпаѓаат целосно со техничката изложеност на ВИ. Од првото тримесечје на 2024 година, невработеноста порасна повеќе во некои помалку изложени занимања отколку во оние што рамката ги вбројува меѓу најризичните во однос на ВИ. Но тоа не докажува дека ВИ нема влијание врз пазарот на трудот. Невработеноста по занимања одразува многу влијанија, а некои промени може најпрво да се појават во новите вработувања, можностите за почетници, платите или составот на работните задачи, наместо во отпуштањата.
ВИ не предодредува една неизбежна иднина на работата. Техничките способности се важни, но важни се и институциите, потрошувачката побарувачка, деловните одлуки, регулативата и трајната вредност на човечкото учество. Рамката за транзиција предложена во овој труд укажува дека за различни занимања ќе бидат потребни различни мерки во рамките на јавните политики.
За работните места со висок ризик од автоматизација може да бидат потребни системи за рано предупредување, насочена помош за приспособување и локално изработени планови за транзиција.
За работните места што веројатно ќе се реорганизираат може да бидат потребни осовременета обука, професионални стандарди, кадровски правила и појасни очекувања за човечкиот надзор.
Работните места со потенцијал за раст може да имаат корист од политики што го поттикнуваат воведувањето на ВИ, го прошируваат пристапот и подготвуваат повеќе работници за влез во областа.
За сите категории, на креаторите на политики им се потребни подобри информации во реално време. Традиционалните статистики за трудот се вредни, но често се ажурираат премногу бавно за да ги доловат промените во задачите, очекувањата на работодавачите и употребата на технологијата. Комбинирањето на податоците за вработеноста со показатели за способностите на ВИ и нејзината реална примена може да даде понавремена слика за тоа каде се зголемува притисокот.
