Компанийн ирээдүй

Зохиогчдын тайлбар: Энэ бол ирээдүйн эдийн засгийн тухай цувралын маань хоёр дахь нийтлэл бөгөөд AGI-тай ирээдүйг судлах хараат бус үзэл бодлыг хүргэх шинэ платформын нэг хэсэг юм. Энд OpenAI эсвэл хамтран ажиллагсдын маань бус, бидний өөрсдийн үзэл бодлыг илэрхийлсэн.

Бид хоёр OpenAI-д өөр өөрийн багаа удирдаж эхлэхдээ хорин дөрвөн настай байлаа. Гэхдээ манай багуудтай танилцвал энэ тийм ч сүртэй санагдахгүй.

Уг нь бид хар бор ажил нугалах ёстой хүмүүс. Хорин дөрвөн настайдаа хүн байгууллагын шатлалын хамгийн доод түвшинд байдаг. Хурлын тэмдэглэл хөтөлж, ганц нэг албан бичиг бэлтгэнэ. Олон жил залхмаар ажил хийсний дараа илүү өргөн хүрээний үүрэг хүлээнэ (гэж найддаг).

Харин бидний, мөн өнөөгийн олон залуусын замнал өөрөөр өрнөж байна. Бид ажлын гараагаа эхлэхдээ л өөрсдийн мэдлийн “ажилтнуудтай” болжээ. Эдгээр туслах өдөр шөнөгүй, амралт баярын өдрөөр ч ажиллана. Тэд аар саар ажлыг тун сайн гүйцэтгэнэ. Бүр математикийн олимпиадын алтан медальтнууд ч бидэнд зөвлөхөөр багт маань бий. Шинэ ажилтнууд маань алдаа гаргасаар л байгаа. Гэхдээ тэд сайжирч, бидний хэрэгцээг ойлгож сурч байна. Бид ч тэднийг удирдаж сурч байна.

Бидний хэн нь ч албан тушаалын шатаар өгсөөгүй. Харин удирдах ажил өөрөө бидний шатанд бууж ирсэн. Энэ нийтлэлд бидний дэвшил, мөн оюун ухааны эринд орох үед компаниуд өөр ямар байдлаар бүтцээ шинэчилж болох тухай өгүүлнэ.

AI компанид нэвтрэхдээ хаана байр сууриа эзлэх вэ? Бид жишээ болгон гурван хувилбар танилцуулъя:

Аль нь ч бидний дүрсэлснээр яг таг өрнөхгүй. Гэхдээ гурвуулангийнх нь зарим хэсэг бодит болно гэж бид үзэж байна. Гурвуулаа хэдийн бага багаар хэрэгжиж эхэлжээ.

Энд бид бүрэн автоматжуулалтыг бус, шилжилтийн үеийн эдийн засгийг авч үзнэ. AI сайжирч, одоогийн байгууллагуудад шингэхийн хэрээр хүн, AI хосолсон компаниуд ямар болох нь бидний сонирхлыг татаж байна.

AI-г үр өгөөжтэй нэвтрүүлэх нь агшин зуур бүтэхгүй тул ийм хосолсон компанийг ойлголтын хувьд чухал гэж бид үздэг. Загварууд ажлын зөвхөн зарим хэсгийг гүйцэтгэж чаддаг үед тухайн ажлаа мэддэг анхан шатны ажилтнууд тэдгээрийг хамгийн амархан нэвтрүүлж магадгүй. Харин загварууд өргөн хүрээний үүргийг эхнээс нь дуустал гүйцэтгэдэг болбол дээд шатны удирдлагууд шууд ашиглаж чадна. Биднийхээр AI чадварлаг болох тусам нэвтрүүлэхэд хялбар болно: компани технологийг сурч эзэмших ёстой бол ажиллах хүч компаниа таньж, ажилдаа өөрөө дасаж чаддаг.

Бид байгууллагын бүтцийн гурван шинэ төрлийг задлан үзээд, хүнд суртал, ажилтны бие даасан байдал, компанийн хэмжээ, цалингийн зөрүүнд ямар нөлөөтэйг авч үзнэ.

Эхний хувилбар хамгийн бага өөрчлөлт авчрах мэт харагдана. Энд хүмүүс байр суурь, тайлагнах шатлалаа хадгалж, өнгөц харахад өмнөх ажлаа л хийсээр байна. Байгууллагын хүний бүтэц өнөөдрийнхөөс өөрчлөгдөөгүй мэт харагдана.

Ялгаа нь бидний доор бий. Гүйцэтгэх ажилтан бүрийн доор шинэ AI ажиллах хүч бий болж, бид нэг бүрд тайлагнана. Байгууллагын бүтцэд маань зоорийн давхар нэмэгдэж, бид бүгд удирдагч болно.

Эхэндээ энэ зоорь бүрэн бэлэн болоогүй байна. Бид тус бүр нэг, хоёр агенттай эхэлнэ. Тэд туршлагатай ажилтнаас илүүтэй хянаж чиглүүлэн, алдааг нь уучилж байх хэрэгтэй, идэвхтэй дадлагажигчтай төстэй. Бидний хүлээлт бага: энд нэг имэйл илгээж, тэнд нэг бичгийн ноорог бэлдэж, Slack зурвасуудад хариулах төдий. Шинэ хүн ажилтнуудын адил тэд эхэндээ бие даах эрх, итгэл бага авна.

Гэхдээ загварууд сайжрахын хэрээр агентууд маань бага хяналтын дор илүү олон ажил хариуцна. Тэд хоорондоо ажлаа уялдуулна. Удирдагч AI, гүйцэтгэгч AI, нягтлан бодогч, хуульч гээд бүгд таны даалгавраар хамтран ажиллаж болно. Эцэст нь дадлагажигчийг алхам бүрд нь хөтлөхөөс тэс өөр болж, таны удирддаг ажил өөрийн бүтэцтэй жижиг компанитай төстэй болно. Харин та түүний төлөөлөн удирдах зөвлөлийн үүрэг гүйцэтгэнэ.

Энэ хувилбарт ажилтнаа халах шаардлага гарахгүй байгааг анзаараарай. Энд бид өөрсдийгөө орлуулахгүйгээр AI нэвтрүүлнэ. Харин өмнө нь өөрсдийн хийдэг байсан ажлыг автоматжуулж, шатлалд дээшилнэ. AI бидний өмнө нь хийдэг байсан ажлаас улам ихийг хариуцна. Удирдах зүйл олшрох тул бидний ажлын байр хэвээр үлдэж, илүү их үр дүнг хариуцдаг болно.

Ажлын байрны үүрэг тогтмол биш⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). AI таны өмнө нь хийдэг байсан ажлын ерэн хувийг хийж чадна гэж бодъё. Танд ажлын ердөө арван хувь л үлдлээ гэж дүгнэж болох юм. Өөр нэг боломж нь та бүтэн ажил хийсэн хэвээр ч, одоо арав дахин том зорилгод төвлөрсөн өөр ажил хийдэг болох явдал. Энэ бол технологийн уламжлалт өгөөж: бүтээмж өсөхөд зорилго томорч, түүнийг дагаад цалин ч өсөж болно⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ).

Энэ бүхэн бид үйлдвэрлэлд үнэ цэн нэмсээр⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байх эсэхээс хамаарна. Энэ нийтлэл автоматжуулалт бүхнийг чаддаг ч болоогүй, хаа сайгүй нэвтэрсэн ч болоогүй ойрын жилүүдэд төвлөрнө. AI бүхнийг хийж чаддаг болсон ч бид хүн бүтээсэн гэдгээр нь зарим зүйлийг илүү үнэлэх, эсвэл эцсийн шийдвэрийг хүн гаргах ёстой гэж шаардах боломжтой.

Мөн энэ нь бидний хэрэгцээ, хүслээс хамаарна. Хэрэглэгчийн хувьд бид арав дахин их бүтээгдэхүүн хүсэхгүй бол тэнцвэр нь цөөн ажилтан эсвэл богино ажлын цаг руу шилжинэ. Түүхэнд үйлдвэрлэлийн өсөлт бидний хэрэгцээг бүрэн хангаж цатгаагүй. Бид хамаагүй ихийг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) эдэлдэг болсон ч ердөө бага зэрэг цөөн цаг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) ажилладаг. Үйлдвэрлэл хэд дахин өсөхөд бидний хүсэл дагаад нэмэгдэж, бид үйлдвэрлэлд хувь нэмэр оруулсаар байвал хөдөлмөрөө илүү их хэрэглээгээр солихыг сонгосоор байх болно. Харин үйлдвэрлэл бидний хэрэгцээг бүрэн хангахуйц элбэг болбол ажиллах хүчээ сайн дураараа цөөрүүлж болох юм.

Бид дараа нь өөр эсрэг үндэслэлүүдийг ч хэлэлцэнэ. Жишээлбэл, жижиг компанийн тоо олшрох эсэхийг. Гэсэн ч нэвтрүүлэлт хаа нэгтээгээс эхлэх ёстой учраас энэ хувилбарыг чухал гэж бид үздэг. Компаниудад одоогийн бүтцээсээ тогтвортой хувьсах зам хэрэгтэй. Одоогийн ажилтнуудын ажлыг дэмжих нь бүтцийг бүхэлд нь өөрчлөхөөс хялбар эхний алхам байж болно. Үүнийг бид өнөөдөр харж байна: ажилтнууд ээлж дараалан AI-д ажлаа даатгаж байгаа ч байгууллагын бүтцэд хувьсгал хараахан гараагүй.

Энэ хувилбар анхан шатныхан түрүүлж өөртөө ажилтан авахад тулгуурлана. AI нэвтрүүлэхийг менежер, захирлууд бус, анхан шатны ажилтнууд манлайлна. AI-аар ажлыг хамгийн сайн хийлгэж чадах хүн нь өмнө нь тэр ажлыг өөрөө хийдэг байсан хүн хэвээр байх цагт энэ нь магадлалтай.

Загварууд өгөгдлийн шинжлэх ухааны олон ажлыг аль хэдийн автоматжуулж чадна. Гэхдээ аргачлал, нарийн ширийнийг нь мэдэхгүй хэлтсийн дарга эдгээр хэрэгслийг ашиглахад хүндрэлтэй. AI таны мэдэхгүй зүйлийг өөрөө хэлж өгөхүйц санаачилгатай болох хүртэл (дараагийн хувилбарыг үзнэ үү) ажлыг хэрхэн хийдгийг мэддэг хүмүүст хамгийн сайн туслах болов уу.

Энэ хувилбарын хамгийн том өөрчлөлт анхан шатны ажилтнуудад тохионо. Ядаж хүмүүсийн хувьд хамгийн доод шат гэж байхаа болино. Бид залуусыг ажилд авахдаа компанийн хамгийн доод шатны залхмаар ажилд тавихгүй. Тэр ажлуудыг хийхээс төвөгшөөдөггүй зүйл оронд нь хийнэ.

Ингэснээр залуу ажилтныг сургадаг уламжлалт зарим зам үгүй болно: дагалдан суралцах⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ), аар саар ажлаар дадлагажих, туршлагаар өөрийгөө батлах. Эдгээр нь бодит гарз ч бид үүнийг голчлон давуу боломж гэж харж байна. Сайн санаатай, хамгийн туршлагагүй шинэ ажилтан ч турших нөөцтэй болно. Байгууллагын хамгийн хуучин шалтаг болох бидэнд хүн хүч алга гэдэг үг хүчээ алдаж байна. Гайхалтай видео тоглоомын санаатай ч хүн хүч авах боломжгүй анхан шатны ажилтан одоо түүнийгээ шууд бүтээж чадна.

Биднийхээр “дэвшүүлэх” хувилбарт залуу ажилтнуудад сурах зүйл их хэвээр: зөв дүгнэх чадвар, мэдрэмж, удирдах ур чадвар, бүтээлч алсын хараа. Эдгээр чадвар ажлын үр дүнд тусах учраас бид тэдгээрийг хөгжүүлэх сэдэлтэй байна. Бид хийж байж суралцсаар⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) байх ч илүү өргөн хүрээнд суралцана. Компанийн ахмад, туршлагатай хүмүүс хариуцлагатай чиглүүлэгчийн хувьд бидэнд туслах сэдэлтэй хэвээр байна. Учир нь бидний амжилт тэдний эзэмшдэг хувьцааны үнэ цэнд ч нөлөөлнө. Эндхийн боломж нь шат бүрийн хүн бүрд илүү сонирхолтой, сорилттой үүрэг өгөх явдал. Ажилтан бүр өргөн хүрээний үүргээр авьяасаа харуулж чадна. Энэ нь өмнө нь өөрийн мэдлийн үүрэг бараг байгаагүй шинэ ажилтнуудад хамгийн чухал.

AI компанид нэвтрэх хоёр дахь зам нь одоогийн бүтцийн дундуур сүлжилдэнэ. Энд агентууд хамгийн доод шатныхан биш, хамтран ажиллагчид байна. Одоогийн менежер ямар ч ажилтанд даалгахтай адил багийнхаа ажлын нэг хэсгийг загварт өгнө. AI хүмүүсийн зөвхөн доор бус, дэргэд байр сууриа эзэлнэ.

Эхний хувилбараас ялгарах гол зүйл нь энд үр бүтээлтэй AI-г зөвхөн гүйцэтгэх ажилтнууд бус, одоогийн хүн менежерүүд нэвтрүүлнэ. Үүний тулд AI багийн бүрэн эрхт гишүүн болохуйц чадвартай байх ёстой.

Хүмүүс олон талын чадвартай. Алх нэг ажилд тусална. Харин хүн үүнээс хавьгүй олон зүйл хийдэг. AI хэрэгслээс ажиллах хүч болох зам нь хүрээгээ тэлэх явц юм: эхлээд даалгавар, дараа нь ажлын байр, тэгээд баг, эцэст нь компанийг автоматжуулна. Цар хүрээ шат ахих бүрд илүү өргөн чадвар шаардана.

Нэг ажлын байр бол олон даалгавраар дүүрэн чемодантай адил. Бүхэл багийн хувьд тэр чемодан төрөл бүрийн ажлаар чихэгдэнэ. Хариуцах даалгавар олшрох тусам гацах цэг ч олширно. Багийн зайлшгүй нэг ажилд л биеийн хүч хэрэгтэй байвал цоо шинэ багц дагалдах төхөөрөмж шаардагдана. Бүхэл багийг шууд орлохын тулд AI тэр багийн олон янзын үүрэг хариуцлагыг бүгдийг нь гүйцэтгэх чадвартай байх ёстой.

Илүү өргөн хүрээний ажил гүйцэтгэх AI бүтээх нь хэцүү. Гэхдээ компаниудын хувьд өргөн хүрээтэй байх тусам нэвтрүүлэхэд хялбар. Энэ нь бүхэл шилжилтийн гол тэгш бус тал юм.

Эхнээс нь дуустал автоматжуулсан баг эсвэл өргөн хүрээний үйл ажиллагааг удирдлага шууд нэвтрүүлж чадна. Харин хязгаарлагдмал чадвартай хэрэгслийг дээрээс нь тийм амархан нэвтрүүлж болохгүй. Энгийн хэрэгсэл нэвтрүүлэхэд нийт ажилтнуудын дэмжлэг, давтан сургалт хэрэгтэй.

Уламжлал ёсоор шинэ технологи хязгаарлагдмал багц ажлыг хийх зардлыг бууруулдаг. Дараа нь ачаа худалдан авагчид шилжинэ. Компани шинэ хэрэгслээ хэрхэн ашиглахаа олж, түүнд нийцүүлэн ажилтнуудаа давтан сургаж, бүтэц, үйл явцаа шинэчлэх⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) ёстой. Хүснэгт боловсруулах программ нягтлан бодох хэлтэст өөрөө нэвтрээгүй. Харин хэлтэс өөрийгөө программдаа нийцүүлэн өөрчилсөн.

Ажиллах хүч бол эсрэгээрээ. Дадлагажигч, ажилтан, сайн баг танд хэрхэн хэрэгтэй байхаа өөрсдөө олдог. Тэд танаас асууж лавлан, нөхцөл байдлыг тань ойлгож, хэрэгцээг тань анзаардаг. Таны мэдэхгүйгээ ч мэдээгүй зүйлийг хэлж өгдөг. Шилдэг ажиллах хүч ажилдаа өөрөө дасаж, орж чаддаг.

AI энэ утгаараа санаачилгатай, дасан зохицох чадвартай ажиллах хүчтэй төстэй болох тусам компани түүнийг ашиглаж сурахад бага хүч зарцуулж, AI өөрөө компанид хэрхэн хэрэгтэй байхаа улам сайн олно. Удирдах албан тушаалтан шинэ хэрэгсэл сурахын тулд дизайны программын анхан шатны лекцэд суух нь юу л бол. Харин та л хэл, би маркетингийн тань үйл ажиллагааг бүхэлд нь байгуулж өгье гэсэн саналыг дуртайяа сонсоно.

Бид AGI-ийн туйлын зорилгыг нэг ажлын байрыг автоматжуулах гэж хэтэрхий олонтаа тодорхойлдог. Үнэндээ бид тэр түвшинд ч хараахан хүрээгүй. Бид өөрсдөө гайхалтай чадварлаг учраас ажлын байрны үүргүүд тийм онцгой нарийн төвөгтэй байдаг. Гэсэн ч эдийн засгийн маань нийт бүтээгдэхүүний маш бага хэсгийг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) ганцаар ажиллагсад бүтээдэг. Үр бүтээлтэй ажилтнууд багтаа, багууд компанидаа хувь нэмэр оруулдаг. Харин компаниуд бидний хэрэглэдэг бараг бүхнийг үйлдвэрлэдэг.

AGI-г “нэг ажлын байр”-аар хэмжих нь хүний чадварыг дутуу үнэлж байна. Хөдөлмөр гэдэг зүгээр даалгавар, тэр бүү хэл хэвшмэл бус асуудлыг шийдэх төдий биш. Энэ нь бас асар их уялдаа холбоо, том үр дүнгийн жижиг хэсгүүдийг гүйцэтгэх бидний уян хатан чадвар юм. Биднийг ердөө багц даалгавар мэт үзэх нь үнэ цэнийг маань өчүүхэн хэсэгт нь буулгаж буй хэрэг. Хүний чадавх хувь хүнээс илүүтэй бидний байгууллагуудад⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) оршдог. Эдийн засгийн AGI нь ганц хүний бус, олон хүний хамтын түвшинд хүрэх ёстой.

Тиймээс AI баг, компани шиг бус, хэрэгсэл эсвэл ганц ажилтан шиг хэвээр байвал “зэрэгцэн нэгдэх” хувилбар нэлээд үр ашиггүй байж магадгүй. Ажилтан бүрийн дэргэд нэг загвар байрлуулах нь тоо томшгүй зааг, ажил шилжүүлэлт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) бий болгоно. Ийм хэсэгчилсэн зохион байгуулалт нэвтрүүлэлтийг удаашруулж болно.

Эрт гарсан, чадвар багатай хэрэглээнүүд болон хожуу гарах, илүү чадварлаг загваруудын хооронд өрсөлдөөн явагдана гэж бид харж байна. Ирээдүйн загваруудын нэвтрэх хурд нь тэдгээр чадварт хүрэхэд шаардагдах нэмэлт хугацааг нөхөж чадах эсэхээс ялагч тодорно.

Энэ “зэрэгцэн нэгдэх” хувилбар эхний “дэвшүүлэх” хувилбартай зэрэгцэн оршиж болно. AI зарим үйл ажиллагааг автоматжуулснаар компаниуд хүн ажилтнуудаа цөөлж, үлдсэн хүмүүс нь агент ажиллах хүчнийхээ тусламжтайгаар илүү өргөн үүрэг хүлээж болох юм. Гол нь энэ хувилбар дангаараа нийт хүний хөдөлмөр эрхлэлт буурна гэсэн үг биш. Компани бүрийн ажилтны тоо цөөрсөн ч компанийн тоо олширч болно.

Гурав дахь хувилбар хамгийн гайхмаар. Энд AI компанид хүмүүсийн дээд шатанд орж ирнэ. Шатлал нь хүн машины дээр байх бус, хүн–AI–хүн гэсэн автоматжуулалтын хавчуургатай болно. Зарим хүн AI-д “тайлагнана”.

Ялангуяа компани AI нэвтрүүлж эхлэх хэлбэр гэж үзвэл энэ нь үнэмшилгүй сонсогдоно. Гэхдээ арай даруухан хэлбэрээр аль хэдийн эхэлсэн гэж бид үзэж байна.

Бид AI-г оюуны хөдөлмөрийг механикжуулагч гэж бодохдоо ч доод шатны ажлуудад төвлөрөх хандлагатай. AI удирдах ажлыг бус, хүснэгт, слайд танилцуулга автоматжуулна гэж бид ихэвчлэн ярьдаг. Автоматжуулалт шатлалаар өгсөнө, эхлээд оюуны аар саар ажил, эцэст нь дүгнэлт гаргах чадварт хүрч, менежер хамгийн сүүлчийн түшиц үлдэнэ гэж бид зөнгөөрөө боддог.

Гэвч менежерийн ажил голдуу компьютер дээр, оюун санаанд өрнөдөг: унших, хуралдах, эргэцүүлэх, нөхцөл байдлыг санах, шийдвэр гаргах. Биечлэн байж, оффисоор явж, ажилтнуудтайгаа ойр байх нь үнэ цэнтэй. Гэсэн ч анхан шатны ажил голдуу оюуны ажил байсан ч удирдах ажлаас илүүтэй бодит эд зүйл, багаж хэрэгсэлтэй харьцдаг. Хувилагч машин руу даргыг нь биш, дадлагажигчийг явуулдаг.

Амжилтыг нь тодорхойлоход бэрх, урт хугацаанд хэмждэг учраас удирдлагын шийдвэр гаргалтыг загварт сургахад хэцүү. Сайн хүн менежер бэлтгэхэд ч үүнтэй төстэй шалтгаанаар⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) хэцүү байдаг. Загварууд удирдах ажилд хэр сайн болохыг бид хараахан мэдэхгүй. Гүйцэтгэлд төвлөрсөн оюуны ажлын үнэлгээ олон ч менежер, захирлын түвшний томоохон зохицуулалтыг хэмждэг нь ховор.

Гэсэн ч өнөөгийн загварууд чадвараараа анхан шатны ажилтнуудаас илүү хүн менежерүүдэд ойр байж болохыг бодолцох хэрэгтэй. Удирдлагын зарим үүрэг өөрийнхөө хянадаг ажлаас өмнө автоматжиж магадгүй.

Магадгүй “завсрын давхарга нэмэх” хувилбарын бүрэн хэлбэр нь AI өөрөө бодож төлөвлөөд, чадварынхаа дутагдлыг өөрт нь тайлагнах хүн гэрээт гүйцэтгэгчдээр нөхөх явдал байж болох юм. Тийм ертөнц бидэнд нэлээд харь мэт санагдана. Олон зүйл өөрчлөгдөх шаардлагатай.

Гэхдээ илүү аяндаа бий болох хэлбэр бий. Эхний алхам нь аль хэдийн тавигджээ: зөвлөгөө өгөх. Өнөөдөр захирал ChatGPT‑ээр компанийнхаа олон зуун Slack суваг, баримт бичиг, захидал, кодын файлыг уншуулаад асуултдаа хариулт авч чадна. Энэ баг яг юу хийдэг вэ? Тэр эмзэг байдал хаана илэрч байна вэ? Байгууллагын хэсэг бүрийг задлан ойлгох боломж нь улам нэмэгдэж байна⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ).

Удирдлагууд байгууллагын бүтцэд хөлсний зуучлагчдыг аль эртнээс оруулж ирсэн. Үүнийгээ зөвлөх үйлчилгээ гэж нэрлэдэг. Менежментийн зөвлөх компани таны дээр түр хугацаанд, өндөр үнээр нэг давхарга нэмдэг. Цаашдаа AI зөвлөхүүд бараг зардалгүй, үргэлж бэлэн байж болно.

Загварууд компанийн баримт бичиг, харилцааг найдвартай задлан ойлгож дөнгөж эхэлж байна. Тэдний мэдрэмж, санаачилгатай байдал хөгжих хэрэгтэй. Одоогоор ChatGPT идэвх санаачилгатай захиралд байгууллагаа илүү нарийн ойлгоход тусалж байна. Яваандаа иж бүрэн зөвлөх үйлчилгээ болно гэж бид харж байна. Энэ нь доод шатны ажилтнуудын жинхэнэ “менежер” биш, харин удирдлагын дотоод мэдээлэгч, зөвлөх болно. Бизнесийн мэдлэгээ ашиглан бүхнийг хянаж үзээд, хүндрэлүүдийг өөрөө илрүүлж, аль асуудлыг түрүүлж шийдэхийг тогтооход тусална.

Энэ нь ашигтай эсвэл хортой байх эсэх нь удирдлагаас хамаарна. Бүтцэд үзүүлэх нөлөө нь төвлөрөл юм. Энэ нь дээд удирдлага болон компанийн бодит үйл ажиллагааны хоорондох зайг багасгана гэж бид харж байна. Өмнө нь мэдээллийн саад бэрхшээл шийдвэр гаргалтыг төвлөрүүлэхгүй байх үндэслэл болдог байсан бол одоо эрх мэдэл дээд түвшинд илүү төвлөрнө.

Энэ хувилбар эрх мэдлийг шилжүүлэхээс гадна AI зөвлөх үйлчилгээг маш хялбар нэвтрүүлж болдгоороо гүнзгий нөлөөтэй гэж бид үзэж байна. Уламжлалт зөвлөх үйлчилгээний адил AI зөвлөх үйлчилгээ удирдлагаас техникийн мэдлэг шаардахгүй. Энэ бол шивж, терминал ашиглаж чаддаг хүмүүс доороос нь нэвтрүүлсэн компьютер биш. Та зөвлөхтэйгөө л ярилцана. Техникийн талыг тэр өөрөө хариуцна. Нэвтрүүлэлтийн энэ давалгаа захирлын өрөөнөөс эхэлж болно. Зөвлөх үйлчилгээ эргээд байгууллагын бусад хэсэгт AI нэвтрүүлэхийг хурдасгаж болно.

Компаниуд зайнаас ажиллах болон гэрээт гүйцэтгэлд итгэдэггүй нэг том шалтгаан бий: үүргийг нь биелүүлэх баталгаа. Ажил хэрхэн хийгдэж байгааг бүх нарийн ширийнтэй нь ажиглах хямд арга компаниудад урьд нь байгаагүй. Тиймээс тэд товшилтын тоо, хулганын хөдөлгөөн, онлайн төлөвийн ногоон цэг гэх мэт ажиллаж буй дүр үзүүлэлтийг хэмждэг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). Эдгээр нь үнэхээр сайн ажил хийгдэж байгаа эсэхтэй бараг холбоогүй дохио юм.

AI ойлгодог хяналтыг санал болгож байна. Энэ нь хүний бүтээсэн зүйлийг хараад, илүү том зорилго руу чиглэсэн бодит ахицыг таньж чадна. Дараагийн хэсэгт авч үзэхчлэн, аливаа шинэ хяналтыг хөнгөн хуумгай нэвтрүүлж болохгүй⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ). Гэхдээ тохирох нөхцөлд энэ нь итгэлийг нэмэгдүүлж, компаниудыг ажилтнууддаа илүү эрх чөлөө олгоход түлхэц өгч болно.

Сайн үр дүнд хүрэх олон янзын замыг хяналтын систем ойлгож чадвал ажилтнууд өөрсдийн хүссэнээр илүү ажиллах боломжтой болно. Даргад хянахад хялбар ганц тогтсон арга бус, сайн үр дүнд хүрэх ахиц илүү чухал болно. Ухаалаг хяналт уян хатан байдал олгож, бидний бүгдийн дургүй, бүтээмжтэй мэт дүр эсгэхийг таслан зогсооно.

Энд санал болгож буй ашиг нь машиндаа хянах төхөөрөмж суулгавал даатгалын хураамжийг бууруулдагтай төстэй. Хэрэв та системийг хуурахыг оролдож байсан бол энэ нь танд таагүй. Харин ажлаа л хийж байсан бол хяналт үүнийг тань нотолж, удирдлага танд илүү итгэнэ.

Тэр итгэл шинэ боломж нээнэ. Өмнө нь хосолсон ажлын горим, хэвшмэл бус сэтгэлгээтэй хүмүүс, гэрээт гүйцэтгэгчид эсвэл алс холын орны авьяаслаг хүмүүсийг ажилд авахад дургүй байсан компаниуд илүү нээлттэй болж магадгүй⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ).

Өнөөдөр анхан шатны ажилтнуудад байгууллагын бүтцээс үүдсэн олон асуудал тулгардаг. Өөрийн нүдээр харсан асуудлаа дээд шатанд хүргэх аргагүй байх нь үнэхээр урам хугалдаг. Чадваргүй менежерийн дор гацах, эсвэл сайн хийсэн ажлаа үнэлүүлэхгүй байх нь шударга бус.

Бизнесийг хэт оновчлох өмнөх давалгаа хязгаарлагдмал өгөгдөл, бүдүүвч заавар, ухаалаг бус алгоритмд тулгуурласан гэж бид үздэг. Та зөвхөн арааны харьцааг л боловсруулж чаддаг бол хүн бүр арааны шүд шиг харагдана. Компаниуд ажиллах хүчээ зөв хэмжиж үнэлэх асуудалтай удаан явж ирсэн. Ухаалаг хяналт өнөөгийн бүдүүн тойм хэмжүүрийн анзаардаггүй үнэ цэнтэй хувь нэмэр, өвөрмөц аргуудыг таньж чадна.

Одоо бид тоймлон дүрсэлсэн гурван хувилбартаа тулгуурлан компанийн ирээдүйг тодорхойлох зарим асуултыг авч үзье.

Аливааг бүтээх нь ерөнхийдөө нэлээд үнэтэй. Апп, кино, слайд танилцуулга, функц, шинжилгээ гээд бүгдийг нь дахин хийхэд зардал, цаг, ихээхэн хүч шаардана. Ганцхан буудах боломжтой бол байндаа онилоход их анхаарна. Компани эцэст нь эхлэх шийдвэр гаргахдаа үнэ цэнтэй зүйл рүү чиглэж байгааг батлахын тулд төлөвлөлтийн мөчлөг, замын зураг хэлэлцэх хурал, зөвшөөрөл олгох хороод ажилладаг. Гүйцэтгэл өндөр өртөгтэй байсан учраас л манай шатлалд олон хяналт бий болсон.

AI олон салбарт бүтээх зардлыг эрс бууруулж байна. Эцсийн бүтээгдэхүүн хүртэл биш юмаа гэхэд туршилтын хувилбар гаргах түвшинд лав тийм. Үүнтэй хамт компанийн арга барил ч өөрчлөгдөх ёстой гэж бид үзэж байна: бага онилж, олон бууд. Компани туршилтын хувилбар бүтээж, ажиглаж, хурдан суралцаад, чиглэлээ өөрчилж, дахин бүтээж чадна. Туршилтын хувилбар бүтээхэд хялбар болох⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) нь компаниудыг нарийн төлөвлөлт шаарддаг үйлдвэрлэлийн тогтолцооноос аажмаар холдуулах учиртай.

Үүний хамгийн энгийн хэлбэр нь илүү хурдан туршиж, сайжруулдаг баг юм. Илүү эрс өнцгөөс харвал баг өөрөө хэрэгтэй эсэхэд эргэлзэнэ. Хамтран төлөвлөхийн ач холбогдол буурч, бие биеэсээ хамааралгүй олон янзын санааны үнэ цэн өсвөл хурдан туршиж сайжруулдаг ганц багтай байх нь дээр үү, эсвэл хүн бүр өөрийн ажилладаг туршилтын хувилбарыг гаргах нь дээр үү? Бодит туршилтын хувилбар нь ажлын хүрээг тодорхойлсон ямар ч баримт бичгээс санааг илүү сайн илэрхийлдэг бол бидний харилцах хэв маяг өөрчлөгдөх үү? Илүү ихийг, илүү эрт, бичиг бус бүтээлээ хуваалцдаг болох уу?

Бүтээх зардал буурах нь компанийг хувь хүнд илүү түшиглэдэг болгож магадгүй. Ингэснээр дунд шатны удирдлагын давхарга, зөвшөөрөл хүсэх хэрэгцээ багасна. Учир нь өмнө нь асуух нь хийхээс хямд байсан бол одоо тийм биш.

Гэхдээ дараа хэлэлцэхчлэн, хувь хүмүүст бага эрсдэлээр туршилтын хувилбар бүтээх боломж олгодог яг тэр технологи хүнд суртлыг улам нэмэгдүүлж ч чадна.

Компаниуд дээрээс доош чиглэсэн удирдлага хэрэгжүүлдгийн нэг гол шалтгаан нь удирдлагууд анхан шатны ажилтнаас илүү сайн бизнесийн шийдвэр⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) гаргана гэсэн итгэл юм. Компаниуд дээд түвшний чадварлаг, туршлагатай хүмүүст илүү өндөр цалин өгдөг. Менежерүүд ихэвчлэн бизнесийн стратегид суралцсан байдаг бол гүйцэтгэх ажилтнууд мэргэжлийн чиглэлээрээ мэргэшсэн байдаг. AI бүх ажилтанд маш сайн зөвлөгөө өгвөл шийдвэрийн чанарын зөрүү багасна. Менежерүүд хөндлөнгөөс оролцох шалтгаан цөөрнө. Ингэснээр ажилтнуудын бие даасан байдал нэмэгдэж, удирдлагын давхаргууд ч цөөрч магадгүй.

Үүнтэй адил “AI зөвлөх үйлчилгээ” томоохон үр дагавартай үйл явдал удирдлагад мэдэгдэлгүй болохоос сэргийлнэ. Ажилтан компанид ноцтой үр дагавар авчрах блог нийтлэх гэж байвал зөвлөх үйлчилгээ өөрөө санаачлан удирдлагад анхааруулна. Энэ нь итгэл бий болгоно: удирдлага өөрсдөд нь мэдэгдэлгүй том алдаа гарах вий гэж санаа зовох шаардлагагүй тул ажилтныхаа ажиллах арга барилд тийм хатуу хяналт⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) тавих хэрэггүй болно.

Гэвч AI зөвлөх үйлчилгээ бол хоёр иртэй сэлэм⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) юм. Ухаалаг хяналтын хувьд ажилтнуудад итгэх итгэлийг нэмэгдүүлж чадна. Бас гүйцэтгэх захирлын хүссэн арга барилыг байгууллага даяар илүү хатуу мөрдүүлж чадна. Компаниуд уялдаа нийцлийг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) эрхэмлэдэг: зүгээр сайн шийдвэр бус, компанийн соёл, брэнд, цар хүрээний хэмнэлттэй нийцэх шийдвэрийг. Сүлжээ ресторан орцоо бөөнөөр захиалж, үйлчлүүлэгчдэд ижил бүтээгдэхүүн санал болгохын тулд франчайз салбарууддаа нэг цэс хэрэглэхийг илүүд үзэж болно.

Үүнтэй холбоотойгоор компанийн удирдлагын ашиг сонирхол ажилтнуудынхтай үргэлж нийцдэггүй. Ажилтнууд хариуцсан чиглэлийнхээ амжилтыг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) ахиулахыг хичээдэг бол удирдлагууд компанийг бүхэлд нь боддог. Хувьцаа эзэмшигчид илүү шаргуу хөдөлмөрийн үр өгөөжийг хүртдэг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) учраас цалинтай ажилтнуудаас өөр зүйлийг илүүд үздэг. Зөвлөх үйлчилгээ дээрээс тогтоосон тодорхой дэг журмыг илүү хатуу мөрдүүлж болно.

Гэхдээ нийт дүнгээрээ ажилтнуудын бие даан шийдэх эрх нэмэгдэнэ гэж бид үзэж байна. Компаниуд AI-г ноцтой үр дагавартай онцгой тохиолдлуудыг илрүүлэхэд ашиглаж, бусад шийдвэрийг ажилтнуудад түлхүү үлдээнэ гэсэн итгэлд бидний өөдрөг үзэл тулгуурладаг.

AI дэмжих тулгуур болно гэж бид үзэж байна. Удирдлагууд брэндийн нэгдмэл байдлыг хадгалахыг хүссэн ч энэ нь ердөө ажиллах хүрээний нэг хязгаарлалт болно. Ажилтнууд бизнесийн бодит хязгаарлалтуудыг илүү сайн ойлгож, тэдгээрийг зөрчихгүй хүрээнд бүтээлчээр ажиллахдаа илүү хамгаалагдана. Гол эрсдэлээ хянаж чадсан удирдлагууд ажилтнууддаа ашиг авчирч болзошгүй шинэ аргыг турших боломж өгнө. Доороо AI туслахуудтай болсноор ажилтнууд мөн илүү томоохон үр дүнг хариуцдаг болно. Илүү нарийн төвөгтэй ажил удирдах үед бүтээлч байх боломж нэмэгдэнэ гэж бид харж байна.

Ажилтны бие даасан байдлын тухай энэ логик компанийн хэмжээнд ч хамаарна. Рональд Коуз⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) бид яагаад үйлдвэрлэлийг гэрээний сүлжээгээр бус, компани дотор зохион байгуулдаг вэ гэж асуусан. Онгоцыг хүртэл зөвхөн талуудын шууд гэрээгээр бүтээж болох ч энэ нь маш үр ашиггүй байх болно. Компаниуд цар хүрээний хэмнэлт бий болгож, ашиг сонирхлыг нийцүүлэн, том төслүүдийг зохион байгуулж, байнга тохиролцож наймаалцах хэрэгцээг арилгадаг.

AI харилцааг хөнгөвчилснөөр компани томрох ч, жижгэрэх ч үндэслэл болж болно. Уламжлалт компани бол мэдээллийг дээш, зааврыг доош дамжуулах бүтэц бөгөөд саад тотгор, дамжихдаа гажууддаг мэдээллээр дүүрэн. AI ажлыг уялдуулах давхаргын үүрэг гүйцэтгэвэл илүү олон хүнтэй том компанийг удирдахад хялбар болно. “AI зөвлөх үйлчилгээ”-ний тусламжтайгаар захирал компаниа хорин хүнтэй гарааны бизнесийн үүсгэн байгуулагч шиг сайн мэддэг болж чадна. Тэрээр санаачилгын хэрэгжилтийг улирлын тайлан хүлээлгүйгээр ажиглаж, ямар нэг зүйл тохиолдвол мэдэгдэл авч чадна. Түүний алсын хараа байгууллагад илүү өргөн хүрээнд шингэж чадна. Хүн бүр бусдын хийж буй ажил болон байгууллагын нийтлэг тэргүүлэх зорилтуудыг илүү сайн мэддэг болно.

Гэхдээ эсрэгээрээ ч өрнөж болно. Харилцаа саадгүй, үүргийн биелэлтийг хянахад хялбар болбол компани нийлүүлэлтийн сүлжээнийхээ тийм олон хэсгийг дотооддоо нэгтгэх шаардлагагүй. Компани гаднын нийлүүлэгч, гэрээт гүйцэтгэгчдэд илүү итгэж чадна.

Босоо интеграцын гол шалтгаануудын нэг нь ашиг сонирхлыг нийцүүлэх явдал юм. Бүрэн бус гэрээ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) гэх ойлголт бий. Нисэх, сансрын компани тийрэлтэт хөдөлгүүрийн компанитай гэрээ байгуулж болно. Гэвч гэрээнд тодорхой заагаагүй бүх зүйл дээр хөдөлгүүрийн компанид зардлаа танаж, өөрийн ашгийг бодох сэдэл үүснэ. Үүнээс зайлсхийхийн тулд нисэх, сансрын компани хөдөлгүүрийн компанийг худалдаж авдаг. Ажилтан, удирдлагын харилцаатай адил: гэрээний биелэлтийг хянахад хялбар болж, заалт бүрийг механикаар шалгахын оронд ухаалгаар дүгнэж чадвал компаниуд бусад компанид түшиглэхээс бага болгоомжилж магадгүй. Бүхнийг дотооддоо хийх шаардлага багасна.

Бид олон жижиг компани бий болохын зэрэгцээ асар олон төрлийн төслийг нэг байгууллагад хэрэгжүүлдэг, өргөн хүрээтэй AI “холдинг компаниуд” гарч ирнэ гэж таамаглаж байна. Олон төсөл бүгд ашигладаг нийтлэг хөрөнгө байвал конгломерат эдийн засгийн хувьд ашигтай. Энэ нийтлэг хөрөнгө нь тооцоолох хүчин чадал байж болно. Гэхдээ түүнийг хэрэгцээ гарсан үед бага хэмжээгээр авахад хялбар. Харин дундын үйлдвэр эсвэл роботын парк нь илүү үндэслэлтэй шалтгаан болно.

Том “холдинг компани” байгуулахыг ашиг сонирхлын нийцлээр ч зөвтгөж болно. AI болон хөрөнгийг нэгтгэсэн том байгууллага хорт хавдрыг эмчлэх гэх мэт нэг зорилгын төлөө бүхэлдээ ажиллавал тусдаа жижиг санаачилгуудын хэрэгцээ багасна. AI компани эрх мэдлийн тэмцлээс зайлсхийж, бүх мэдээллээ хуваалцан, шаардлагатай үед өөр өөр зам судлахын тулд агентуудынхаа дунд бүтээлч сэтгэлгээний олон янз байдлыг бий болгож чадна.

Өнөөгийн тогтолцоо онцгой сайн ажилтнуудыг урамшуулах учиртай. Тэд албан тушаал дэвшиж, илүү өндөр цалин авдаг. Гэхдээ маш чадварлаг зөвлөх загваруудтай ертөнцөд ажилтнууд яаж ялгарах вэ?

AI хүн бүрд ижилхэн гайхалтай санаа өгвөл бидэнд ялгарах боломж цөөрнө. Цалингийн шатлалын зөрүү багасах учиртай.

Үүний эсрэг үйлчлэх зүйл нь зөв дүгнэх чадвар, мэдрэмж, хариуцах ажлын цар хүрээ юм. Хэрэв бид бүгд доороо AI компани удирдвал хүний үлдэх үнэ цэн нь шийдвэр гаргах чадвар байна. Хүн бүр илүү өргөн хүрээтэй ажлыг удирдаж хариуцвал зөв ба буруу шийдвэрийн ялгаа илүү хүчтэй мэдрэгдэнэ⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ).

Бид энэ логикийг байгууллагын дээд удирдлагад аль эртнээс хэрэглэж ирсэн. Дээд түвшинд үл ялиг илүү сайн шийдвэр гаргах нь ашигт асар их нөлөөлнө гэсэн санаагаар бид гүйцэтгэх захирлын цалинг⁠(шинэ цонхонд нээгдэнэ) зөвтгөдөг. Зарим ажилтан хязгаарлагдмал нөөцийг ашиглахын тулд өөрийн AI компанийг бусдаас сайн удирдаж чадвал цалингийн тэгш бус байдал нэмэгдэж болно.

Шийдвэрийн үр дагавар том байх тусам бусдаас үл ялиг давуу байдал тань цалинд илүү тод тусна. Нөгөө талаас AI хүн бүрд сайн зөвлөгөө өгнө. Ялгарал багасвал цалингийн зөрүү ч хумигдана.

Энд ч, бусад асуудалд ч аль хүчин зүйл давамгайлах нь бид голчлон өөрсдөө дүгнэн шийдэх үү, эсвэл бусдын дүгнэлтийг дагах уу гэдгээс хамаарч магадгүй.