Werken in de voorhoede:
de invloed van AI op freelancewerk

Freelancers merken veranderingen in de markt van opdracht tot opdracht: een klant heeft een andere dienst nodig, vraagt om een nieuwe vaardigheid of breidt een project uit. Ons nieuwe onderzoek met Upwork biedt een eerste blik op deze veranderingen in het AI-tijdperk. Sommige vertrouwde diensten verliezen marktaandeel, terwijl AI-gerelateerde projecten verschillende vaardigheden samenbrengen en gepaard gaan met grotere budgetten en meer werkuren.

Er staat veel op het spel. Uit de Future Workforce Index 2026⁠(opent in een nieuw venster) van Upwork blijkt dat 38% van de geschoolde kenniswerkers in de VS als freelancer werkt. In het vorige jaarlijkse onderzoek⁠(opent in een nieuw venster) schatte Upwork dat freelance kenniswerk in 2024 in de VS 1,5 biljoen dollar aan inkomsten opleverde. Die schattingen reiken veel verder dan het eigen platform van Upwork.

Freelancewerk kan veranderingen ook eerder zichtbaar maken dan algemene werkgelegenheidsstatistieken. Contracten hebben vaak een korte looptijd en opdrachtgevers kunnen hun eisen bij elke nieuwe opdrachtadvertentie aanpassen. Om deze veranderingen beter te begrijpen, werkten we samen met Upwork, een online platform dat opdrachtgevers en freelancers bij elkaar brengt. We onderzochten de opdrachten op het platform naast de activiteiten die mensen rechtstreeks met ChatGPT uitvoeren.

De verdeling van het werk verschilde tussen de twee platforms. Schrijven vormde een veel groter aandeel van het ChatGPT‑gebruik, terwijl video en animatie een groter aandeel hadden in de opdrachten voor freelancers op Upwork. 

Hieronder staat de verdeling van taken op de twee platforms. 

Veel activiteiten die relatief vaak voorkwamen in ChatGPT verloren aandeel op Upwork, terwijl minder gebruikelijke activiteiten juist aandeel wonnen. Van de 63 onderzochte werkcategorieën volgden er 43 dit patroon. 

De overige 20 werkcategorieën lieten het omgekeerde zien. Het gebruik van ChatGPT alleen verklaart de veranderingen in de vraag naar freelancewerk niet.

De vergelijking laat bovendien zien hoe mensen ChatGPT nu gebruiken, niet bij welke taken AI allemaal kan helpen. OpenAI noemt dit verschil de 'capability overhang': het onbenutte potentieel van AI.

Eind 2025 vroegen opdrachtgevers bij veel meer en uiteenlopendere soorten werk om het gebruik van AI. Ze zochten freelancers die AI konden toepassen bij onder meer chatbotontwikkeling, videoproductie, marketingautomatisering en applicatie-integratie. 

Binnen afzonderlijke projecten werden AI-vaardigheden vaak gevraagd in combinatie met ander werk. AI-gerelateerde opdrachtadvertenties vermeldden ongeveer evenveel taken als andere advertenties, maar combineerden vaker taken die bij eerdere opdrachten zelden samen voorkwamen.

Sommige opdrachtgevers vroegen in één opdrachtadvertentie om AI-gegenereerde video, montage en bewegende graphics. De freelancer zou die vaardigheden combineren om een complete video op te leveren.

Tussen begin 2023 en eind 2025 werden de taken in AI-gerelateerde opdrachtadvertenties 45% diverser. Dat komt overeen met een toename van ongeveer 15 even vaak voorkomende taken naar ongeveer 21.

Hoewel de vermelde uurtarieven voor AI-gerelateerd en ander werk vergelijkbaar waren, hadden AI-gerelateerde projecten grotere budgetten bij een vaste prijs en omvatten ze meer werkuren. Dit patroon suggereert dat de hogere budgetten deels kunnen samenhangen met een uitgebreider takenpakket.

De invloed van AI op werk kan lastig te herkennen zijn in werkgelegenheidsstatistieken. Zoals we in eerdere publicaties in de reeks Werken in de voorhoede al opmerkten, worden de effecten mogelijk eerst zichtbaar in het werk dat mensen doen. 

Omdat freelanceprojecten elkaar snel opvolgen, worden opdrachtadvertenties voortdurend vernieuwd en aangepast aan de veranderende behoeften van opdrachtgevers. Werk binnen bedrijven kan veranderen zonder dat dit zichtbaar wordt in een nieuwe vacature. In combinatie met ChatGPT‑gegevens bieden deze opdrachtadvertenties een eerste blik op welke activiteiten mensen rechtstreeks met AI uitvoeren, waarvoor ze freelancers inhuren en hoe AI-gerelateerde projecten verschillen van ander werk.

De bevindingen wijzen niet op een eenvoudige vervanging van werk door AI. Sommige veelvoorkomende activiteiten in ChatGPT verloren aandeel op Upwork, maar dit patroon gold niet overal. AI-gerelateerd werk omvatte ook meer uiteenlopende activiteiten, combineerde taken op minder gebruikelijke manieren en ging gepaard met grotere budgetten bij een vaste prijs en meer uren.

Samen suggereren deze patronen dat AI mogelijk zowel verandert wat opdrachtgevers van freelancers vragen als hoe ze projecten samenstellen.

In de reeks Werken in de voorhoede onderzoekt het economisch onderzoeksteam van OpenAI hoe AI het werk op dit moment verandert.