Làm việc ở tuyến đầu công nghệ:
Tác động của AI đến công việc tự do

Với người làm việc tự do, những thay đổi của thị trường thể hiện qua từng lần nhận việc: khách hàng cần một dịch vụ khác, yêu cầu kỹ năng mới hoặc mở rộng phạm vi dự án. Nghiên cứu mới của chúng tôi cùng Upwork mang đến cái nhìn ban đầu về những thay đổi này trong kỷ nguyên AI. Một số dịch vụ quen thuộc đang mất thị phần, trong khi các dự án liên quan đến AI kết hợp nhiều năng lực khác nhau, đồng thời có ngân sách lớn hơn và nhiều giờ làm việc hơn.

Những thay đổi này có ý nghĩa rất lớn. Báo cáo Chỉ số lực lượng lao động tương lai 2026⁠(mở trong cửa sổ mới) của Upwork cho thấy 38% lao động tri thức có kỹ năng tại Mỹ làm việc tự do. Nghiên cứu thường niên trước đó⁠(mở trong cửa sổ mới) của Upwork ước tính công việc tri thức tự do đã tạo ra 1,5 nghìn tỷ USD thu nhập tại Mỹ trong năm 2024. Phạm vi của các ước tính này vượt xa thị trường riêng của Upwork.

Công việc tự do cũng có thể bộc lộ những thay đổi sớm hơn số liệu thống kê việc làm của toàn nền kinh tế. Hợp đồng thường có thời hạn ngắn và khách hàng có thể điều chỉnh yêu cầu trong mỗi tin tuyển dụng. Để tìm hiểu căn nguyên của những thay đổi này, chúng tôi hợp tác với Upwork, nền tảng trực tuyến kết nối khách hàng với người làm việc tự do, nhằm nghiên cứu các yêu cầu đó song song với những hoạt động mọi người thực hiện trực tiếp bằng ChatGPT.

Cơ cấu công việc trên hai nền tảng có sự khác biệt. Viết lách chiếm tỷ trọng lớn hơn nhiều trong việc sử dụng ChatGPT, trong khi video và hoạt hình chiếm tỷ trọng lớn hơn trong các yêu cầu dành cho người làm việc tự do trên Upwork. 

Dưới đây là các nhóm nhiệm vụ trên hai nền tảng. 

Nhiều hoạt động tương đối phổ biến trên ChatGPT giảm tỷ trọng trên Upwork, trong khi các hoạt động ít phổ biến hơn lại tăng tỷ trọng. Trong 63 nhóm công việc được phân tích, 43 nhóm đi theo xu hướng này. 

20 nhóm công việc còn lại cho thấy xu hướng ngược lại. Chỉ riêng việc sử dụng ChatGPT không thể giải thích những thay đổi trong nhu cầu thuê người làm việc tự do.

Phép so sánh này cũng chỉ phản ánh cách mọi người hiện đang sử dụng ChatGPT, chứ không phải toàn bộ nhiệm vụ mà AI có thể hỗ trợ. OpenAI gọi khoảng cách này là phần năng lực chưa được khai thác.

Đến cuối năm 2025, khách hàng đã yêu cầu sử dụng AI trong nhiều loại công việc đa dạng hơn hẳn. Khách hàng tìm người làm việc tự do để ứng dụng AI vào các nhiệm vụ như phát triển chatbot, sản xuất video, tự động hóa tiếp thị và tích hợp ứng dụng. 

Trong từng dự án, khách hàng thường yêu cầu năng lực AI cùng với các công việc khác. Tin tuyển dụng liên quan đến AI liệt kê số nhiệm vụ tương đương các tin khác, nhưng thường kết hợp những nhiệm vụ hiếm khi xuất hiện cùng nhau trong các công việc trước đây.

Một số khách hàng yêu cầu video do AI tạo, biên tập và đồ họa chuyển động trong cùng một tin tuyển dụng. Người làm việc tự do sẽ kết hợp những kỹ năng đó để bàn giao một video hoàn chỉnh.

Từ đầu năm 2023 đến cuối năm 2025, các nhiệm vụ trong tin tuyển dụng liên quan đến AI đã đa dạng hơn 45%, tương đương mức tăng từ khoảng 15 nhiệm vụ phổ biến ngang nhau lên khoảng 21 nhiệm vụ.

Mặc dù mức trả theo giờ được đăng cho công việc liên quan đến AI và các công việc khác tương tự nhau, các dự án liên quan đến AI có ngân sách trọn gói lớn hơn và nhiều giờ làm việc hơn. Xu hướng này cho thấy ngân sách cao hơn có thể phần nào phản ánh phạm vi công việc rộng hơn.

Tác động của AI đến công việc có thể khó nhận ra qua số liệu thống kê việc làm. Như chúng tôi đã lưu ý trong các báo cáo Làm việc ở tuyến đầu công nghệ trước đây, những tác động này có thể xuất hiện trước tiên trong công việc mọi người thực hiện. 

Do các dự án tự do có chu kỳ ngắn, tin tuyển dụng liên tục được cập nhật theo nhu cầu thay đổi của khách hàng. Công việc trong doanh nghiệp có thể thay đổi mà không được phản ánh trong tin tuyển dụng mới. Kết hợp với dữ liệu ChatGPT, những tin tuyển dụng này mang đến cái nhìn ban đầu về các hoạt động mọi người thực hiện trực tiếp bằng AI, những hoạt động họ thuê người làm việc tự do thực hiện và sự khác biệt giữa dự án liên quan đến AI với các công việc khác.

Các phát hiện cho thấy đây không đơn thuần là câu chuyện AI thay thế con người. Một số hoạt động phổ biến trên ChatGPT giảm tỷ trọng trên Upwork, nhưng xu hướng này không diễn ra đồng đều. Công việc liên quan đến AI cũng bao gồm nhiều hoạt động đa dạng hơn, kết hợp các nhiệm vụ theo những cách ít quen thuộc hơn, đồng thời có ngân sách trọn gói lớn hơn và nhiều giờ làm việc hơn.

Nhìn chung, những xu hướng này cho thấy AI có thể đang làm thay đổi cả những gì khách hàng tìm kiếm ở người làm việc tự do lẫn cách họ xây dựng dự án.

Qua loạt nghiên cứu Làm việc ở tuyến đầu công nghệ, Nhóm Nghiên cứu Kinh tế OpenAI tìm hiểu cách AI đang thay đổi công việc ngay trong thực tế.